Commonwealth Wackett CA-6

Terug




Taak                                      tweepersoons laagdekker voor elementaire                                                                 opleiding/trainings doeleinden
Totaal in gebruik                  30
Bemanning                           2 (achter elkaar zittend)
Operationeel                         juli 1947 - maart 1950

In gebruik bij                       Elementaire Opleidingsschool (EOS) van de Centrale                                                 Vliegschool (CVS) Militaire Luchtvaart Indië 
Motor                                     1 Warner Super Scarab 165D stermotor 
Spanwijdte                           11,28m
Lengte                                   10,69m
Leeggewicht                         1807 kg 
Max snelheid                        160-175 km/u
Kruissnelheid                       153 km/u
Vliegbereik                           1000km
Plafond                                 16000 voet




Na het beëindigen van de 2e Wereldoorlog moest de opleiding van de Militaire Luchtvaart in Indië in z'n geheel opnieuw worden opgebouwd.
Hiervoor werd de Centrale Vlieg School (CVS) opgericht, met de bedoeling om deze opleidingsschool op Biak te vestigen.
In januari 1946 werd door het Nederlands Indische Gouvernement in Australië een bestelling gedaan voor de levering van 50 Commonwealth Wackett CA-6 lesvliegtuigen inclusief een flinke hoeveelheid reserve onderdelen.
Deze vliegtuigen kwamen uit de surpluss voorraden van de Australische luchtmacht (RAAF) en stonden inmiddels in grote getalen buiten gebruik in opslag.
Met de nieuwe eigenaar van de voormalige luchtmacht Wacketts, de Australische dumphandelaar J. Brown, werd de definitieve deal voor deze 50 lesvliegtuigen (bestaande uit 15 single- en 35 dualcontrol toestellen)getekend.
Na de nodige conflicten over het niet na kunnen komen van de gemaakte afspraken van de schroothandelaar ( te weinig reserveonderdelen en motoren en andere toezeggingen die niet konden worden nagekomen) werden in oktober 1946 de lesvliegtuigen eindelijk verscheept uit de haven van Sydney om in november in de nieuwe thuishaven van Biak aan te komen.

Echter, na controle door een inspectieteam ter plaatse bleek echter dat Biak niet de meest geschikte lokatie was voor het vestigen van een grote vliegschool met z'n ongetwijfeld flinke hoeveelheid te verwachten leerling vliegers en ondersteunend personeel.
Biak leende zich zeer slecht voor een omvangrijke huisvesting van militairen, terwijl ook de aanvoer van vooral voldoende voedsel een urgent probleem zou gaan opleveren.
Kort na de aankomst van de Wacketts op Biak besloot de legerleiding om Biak niet langer te handhaven als opleidingsbasis.
De Wacketts vertrokken daarop weer met hetzelfde schip richting Sydney, waar de lesvliegtuigen tijdelijk in de haven in opslag gingen.
Bij het uitladen raakte één der Wackett single control vliegtuigen dermate ernstig beschadigd dat het kort hierna werd afgeschreven.

Pas in april 1947 werden de 49 overgebleven Wackett vliegtuigen per schip overgebracht naar Batavia op Java.
Daarna gingen de machines naar het magazijn Priok van de Militaire Luchtvaart in de haven Tandjong Priok.
Op het nabij gelegen Tjililitan werden de Wacketts vervolgens na assemblage proefgevlogen, waarna omstreeks 25 juli 1947 de eerste  
twee Wacketts na succesvolle testvluchten officieel in de sterkte van de Militaire Luchtvaart werden verwelkomd.
Deze eerste gereedgekomen Wackett CA-6 machines werden ingedeeld bij de op 15 december 1946 op Andir opgerichte Elementaire Opleidings School (EOS), welke op dat moment nog was uitgerust met een aantal Piper L-4J Grasshopper, de voorloper van de Piper Cub.
In januari 1948 verhuisde de Vliegschool tenslotte naar de definitieve thuisbasis, het door de oorlog grotendeels vernielde maar nu opgeknapte Kalidjati op Java.
Nadat de cursisten een basisopleiding van circa 8-10 uur op de Piper L-4J hadden doorlopen, volgde de elementaire opleiding waarbij men gebruik maakte van de Wackett CA-6;
Hierna volgde de voortgezette opleiding, waarbij de leerling vliegers zowel lestten op de Harvard AT-16 (circa 90u) in combinatie met de Lockheed 12 (20u).
De totale duur van de opleiding was circa 15 maanden waarna de geslaagde cursisten het begeerde Groot Militair Brevet (GMB) in ontvangst konden nemen. 


In totaal werden van de 49 aanwezige Wacket CA-6 lesvliegtuigen maar 30 exemplaren gemonteerd en vliegwaardig gemaakt (allen voorzien van een dual control uitvoering).
De rest van de airframes (een aantal werden later ook opgebouwd) en reserveonderdelen werden verdeeld over lokaties in Andir en Kalidjati verdeeld voor reserveonderdelen.

De Commonwealth Wacket CA-6 was een ontwerp dat vrijwel geheel bestond uit hout, met uitzondering van een met vliegtuiglinnen bekleed stalen rompframe.
De cockpit, waarin de vliegers achter elkaar zaten, was voorzien van blindvlieginstrumenten.
Het opmerkelijkste cockpit onderdeel vormde echter de dummy handle met bijbehorende claxon en rode licht voor het beoefenen van het op- en uittrekken van het VASTE landingsgestel! 
Maar om de leerlingen toch te laten wennen aan een vliegtuig met intrekbaar landingsgestel, zoals de meeste jagers waren uitgerust,
had men dit onderdeel alvast bij het lesvliegtuig ingebouwd. 
Het vliegtuig was naast het vaste landingsgestel ook voorzien van twee brandstoftanks, welke in de houten vleugels waren aangebracht.
De Wackett CA-6 vliegtuigen van de Militaire Luchtvaart werden gespoten in het bekende trainingsgeel, de kleur die we ook terugzien in Nederland op o.a de Tiger Moth, Fokker S-11 en de Harvard lesvliegtuigen.

In de beginperiode was de Wackett onderwerp van een lage vlieggereedheid.
Er waren talrijke technische problemen met de kisten, tijdens het gezeul met de vliegtuigen naar Biak en later naar Batavia was er veel zeewater in de houten vleugels terecht gekomen terwijl het zeewater ook diverse vliegtuigmotoren had aangetast.
Vooral de veelvuldige olielekkages en oververhitting van de motoren zorgden voor veel overwerk voor de onderhoudsdiensten van het EOS op Andir.
Voor het oplossen van het probleem met de oververhitte motoren werd bijvoorbeeld de NACA stroomlijnkap voor het lesvliegen van de motor verwijderd om de motor hierdoor van extra koeling te voorzien. 
Het kwam ook geregeld voor dat een Wackett vanwege problemen een vroegtijdige voorzorgslanding moest maken.
Het leverde de Wackett in deze periode de bijnaam "het gele gevaar"op onder de vliegers en techneuten. 

De techneuten, innovatief als zij waren, bedachten echter steeds weer de nodige aanpassingen en verbeteringen waardoor de vliegveiligheid nimmer in gevaar kwam.
Wat uiteindelijk overbleef was een betrouwbaar lesvliegtuig, welke wel aanzienlijk moeilijker te controleren viel dan bijvoorbeeld de Tiger Moth, die in Nederland werd gebruikt bij de opleidingen.
In tegenstelling tot de techneuten was het vliegend personeel redelijk positief over de totale vliegeigenschappen van het lesvliegtuig, ondanks het feit dat men dikwijls problemen ondervond met het te geringe motorvermogen van de Wackett Ca-6, die wel degelijk underpowered was.
De machine functioneerde prima als lesvliegtuig waarbij begrippen als start- en landingsoefeningen en instrument- formatie- en laagvliegen uitstekend beoefend konden worden.
De Wackett was niet voorzien van enige radioapparatuur; vanwege het altijd dreigende gevaar van de Indonesische tegenstanders bij overlandvluchten kregen de leerlingen, in het geval van het maken van een voorzorgslanding, steevast een stengun met extra munitie mee in hun bagage.
 
In de opleidingsfase bij de Militaire Luchtvaart hebben talloze adspirant vliegeniers met dank aan de Wackett CA-6 het vliegeniersvak onder de knie weten te krijgen, waarna dikwijls binnen de M.L. een carriere volgde als jachtvlieger op de Kittyhawk P-40N en de North American Mustang of transportvlieger op de Douglas Dakota.

De techneuten waren zoals reeds vermeld minder te spreken over het vliegtuig, na de flinke aanloopproblemen bleek de Wacket een regelmatige hangarklant als onderhoudsgevoelige machine, waarbij het zwakke onderdeel vooral de motor vormde.
Het operationele gebruik van de Wackett bij de ML heeft de onderhoudsmedewerkers gedurende de periode tot de opheffing in 1950 bloed, zweet en tranen gekost om dagelijks 10 tot 15 lesmachines operationeel op de lijn van Kalidjati te krijgen.


Op 6 maart 1950 werden de lesvluchten met de Wackett vroegtijdig gestaakt nadat opnieuw bij een aantal motoren hardnekkige olielekkages werden gevonden welke het gevolg waren van slijtage.
De Wacketts werden daarop buiten gebruik gesteld, de lesvluchten werden overgenomen door de Noorduyn Harvard AT-16.
Op 13 mei 1950 werden met het definitief opheffen van de Centrale Vliegschool de nog vliegwaardige Wackett toestellen overgedragen aan de Indonesische luchtmacht, 
Angakatan Udara Republik Indonesia, afgekort als de AURI. 
De AURI heeft de Wacketts, op voordracht van de Nederlandse autoriteiten, echter nooit meer aktief in dienst genomen; na een lange tijd van opslag werden de lesvliegtuigen gesloopt. 

Toch bleek de Wackett, ondanks de technische gebreken, voor de Militaire Luchtvaart een belangrijke functie te hebben vervuld; de overstap van de vliegers van de Wackett ( na circa 65-70 vlieguren )naar de vervolgopleiding met z'n grotere pittigere broer, de Noorduyn Harvard, verliep probleemloos.
De cijfers bewijzen het ook; op een totaal van 7300 vlieguren werden maar 3 vliegtuigen door ongevallen afgeschreven,waarbij aangetekend dat geen van deze ongevallen te wijten is geweest aan technische mankementen.

De Commonwealth Wackett is echter altijd e
en redelijk anoniem en ondergewaardeerd vliegtuig gebleven, ondanks het feit dat het een belangrijke rol heeft gespeeld in de opbouw van de Militaire Luchtvaart in Indië na de 2e Wereldoorlog.
Met deze beschrijving en de levensloop van de dertig lesvliegtuigen hopen we van harte dat de Commonwealth Wackett CA-6 alsnog de aandacht en bekendheid krijgt die het verdiend! 





twee karakteristieke foto's van de Commonwealth Wacket;
door hardnekkige olielekkages en oververhitting
van de Warner Super Scarab setrmotor was er veel overwerk
te verrichten door het onderhoudspersoneel van de
Elementaire Opleidings School (EOS) op vliegbasis Kalidjati .
Op de beide foto's  is ook goed te zien dat de motorkap
is verwijderd .

De onderste foto werd overigens gemaakt op Tjililitan.
foto's  ML/KNIL 








flightline Wackett CA-6 lesvliegtuigen van de Elementaire
Opleidings School op Kalidjati (Java).
foto ML/KNIL